आंतरराष्ट्रीय घडामोडी / निधन वार्ता
फेडरल रिझर्व्ह'चे माजी प्रमुख ॲलन ग्रीन्सपॅन यांचे निधन
१. वैयक्तिक माहिती व परिचय (Personal Details & Overview)
- नाव : ॲलन ग्रीन्सपॅन (Alan Greenspan).
- वय : १०० वर्षे.
- पार्श्वभूमी : अमेरिकेचे प्रख्यात अर्थतज्ज्ञ व मध्यवर्ती बँक 'फेडरल रिझर्व्ह'चे (Federal Reserve) माजी अध्यक्ष.
- आजारपण : आयुष्याच्या अखेरच्या काळात ते पारकिन्सन (Parkinson's) आजाराने ग्रस्त होते.
- निधन दिवस : २२ जून २०२६.
२. कारकीर्द आणि कार्यकाळ (Career & Achievements)
- कार्यकाळ : १९८७ ते २००६ या कालावधीत अमेरिकेच्या मध्यवर्ती बँकेचे अध्यक्षपद सांभाळले.
- चार राष्ट्राध्यक्षांसोबत काम : रोनाल्ड रेगन, जॉर्ज बुश (सीनियर), बिल क्लिंटन आणि जॉर्ज बुश (ज्युनिअर) या चार अमेरिकी राष्ट्राध्यक्षांच्या कार्यकाळात त्यांनी काम केले.
- राजकीय सल्लागार : १९६८ च्या अमेरिकन अध्यक्षपदाच्या निवडणुकीत रिचर्ड निक्सन यांचे धोरण सल्लागार आणि पुढे जेराल्ड फोर्ड यांचे मुख्य अर्थतज्ज्ञ म्हणून काम पाहिले.
- १९९० चे दशक : १९९१ ते २००१ या कालावधीतील अमेरिकेच्या आर्थिक भरभराटीचे शिल्पकार म्हणून त्यांची ओळख होती.
३. आर्थिक धोरणे आणि विचारसरणी (Economic Policies & Ideology)
- मुक्त अर्थव्यवस्था : सरकारी हस्तक्षेपास तीव्र विरोध आणि मुक्त अमेरिकी अर्थव्यवस्थेचे समर्थक.
- व्याजदर धोरण : सातत्याने कमी व्याजदरांच्या धोरणाचा पुरस्कार केला.
- बँकेचे स्वातंत्र्य : राष्ट्राध्यक्षांना कधीही फेडरल रिझर्व्हच्या धोरणांमध्ये ढवळाढवळ करू दिली नाही; मध्यवर्ती बँकेचे स्वातंत्र्य अबाधित राखले.
४. टीका आणि विवाद (Criticism & Controversies)
- २००८ चे आर्थिक संकट : गृहनिर्माण (Housing) उद्योगाला दिलेल्या भरमसाट कर्जांमुळे आणि कमी व्याजदरांच्या धोरणामुळे २००८ मध्ये अमेरिकेत 'सबप्राईम' संकट व जागतिक मंदी आल्याचा आरोप त्यांच्यावर झाला.
- नियमनमुक्तीवरील टीका : बँका आणि वॉल स्ट्रीटच्या नियंत्रणमुक्तीमुळे (Deregulation) नागरिकांनी नोकऱ्या गमावल्या आणि घरांच्या किमती फुगल्या, अशी टीका तज्ज्ञांकडून केली गेली.